Dysplazja stawów biodrowych psów (DSB)
Lek.wet. Izabella Jońska
DSB Uwarunkowana genetycznie, dziedziczna wada rozwojowa stawów biodrowych, doprowadzająca najczęściej do powstawania w nich wtórnych zmian zwyrodnieniowych. Punktem wyjścia w rozwoju DSB jest pourodzeniowa luźność stawów biodrowych. DSB dotyczy psów ras dużych i olbrzymich, których masa ciała przekracza 12kg.
Etiologia i patogeneza DSB psów
Istnieją trzy podstawowe czynniki mające wpływ na postnatalny obraz rosnącego stawu biodrowego psa:
1. Genetyczne - określające wielkość, kształt, wzajemne stosunki anatomiczne, umięśnienie i
unerwienie stawu.
2. Środowiskowe - czynniki mechaniczne i ruch wymuszony codzienną aktywnością zwierzęcia
wpływający na rozwóji modelowanie stawu.
3. Osobnicze - proces kostnienia na podłożu chrzęstnym u danego osobnika.
Rozpoznawanie DSB psów
Badanie kliniczne
w spoczynku - oceniamy postawę, pozycję oraz układu mięśniowo-szkieletowy
w ruchu - najczęstsze objawy DSB to:
- ogólna niechęć psa do podejmowania wysiłku fizycznego
- trudności przy siadaniu, wstawaniu i kładzeniu się
- różnego stopnia i o różnym nasileniu kulawizna kończyn miednicznych
- pociąganie kończynami miednicznymi i "bujanie zadu"
- chwiejny lub sztywny chód
- silniejsza kulawizna po okresie spoczynku
- wykonywanie przez psa tak zwanych "króliczych skoków"
- szybkie męczenie się psa
Testy kliniczne:
- test Ortolaniego
- test Bardena
- test Barlowa
- badanie napięcia mięśni grzebieniastych
Badania obrazowe (RTG)
Metoda standardowa (brzuszno- grzbietowa)
Najpowszechniej stosowana metoda prześwietlania stawów biodrowych psów w wielu krajach świata. Do dnia dzisiejszego jest obowiązującą metodą rozpoznawania DSB psów, zgodną z zaleceniami Międzynarodowego Związku Kynologicznego (FCI).
Przygotowanie psów do badania rtg:
- psy poddane uspokojeniu farmakologicznemu.
- kończyny miedniczne są mocno wyciągnięte do tyłu i leżą równolegle do siebie oraz do powierzchni stołu rtg.
- kończyny są jednocześnie zrotowane do wewnątrz, aby rzepki pokrywały się z bloczkami kości udowych.
- pies musi być ułożony symetrycznie tak, aby miednica nie była zrotowana.
- symetryczne skrzydła kości biodrowych.
- otwory zasłonowe równej wielkości i kształtu.
- grzbietową krawędź panewki widoczną przez głowę kości udowej.
- równolegle leżące kości udowe.
- rzepki leżące nad bloczkami kości udowych.
   
Metoda PennHIP
Radiograficzna metoda stworzona przez dr Smith na Uniwersytecie w Pennsylwanii w 1982 roku, nazwana PennHIP, dała nowe spojrzenie na rolę biernego rozluźnienia stawu biodrowego i stała się uznaną i coraz częściej stosowaną techniką w radiologii weterynaryjnej.
Metoda PennHIP oparta jest na ilościowej ocenie przemieszczenia głowy kości udowej z panewki. Psy do badania układane są w pozycji grzbietowej. Kończyny miedniczne ułożone są w pozycji naturalnej, naśladującej pozycję stojącą zwierzęcia Zwierzęta w tej metodzie prześwietlane są dwukrotnie.
- Pierwsze zdjęcie wykonuje się w pozycji uciskowej. Uzyskuje się w ten sposób maksymalne dopasowanie głów kości udowych do panewek. Z zewnątrz, po bokach obu stawów biodrowych przykładany jest dodatkowy ucisk.
- Drugie zdjęcie wykonywane jest w pozycji z rozwarciem w stawach biodrowych.
Stopień rozwarcia w stawach biodrowych jest oceniany ilościowo, na podstawie wskaźnika rozwarcia DI, obliczanego według wzoru:
DI = d \ r, gdzie
d - oznacza odległość (cm) mierzoną od środka głowy kości udowej do środka panewki
r - oznacza długość (cm) promienia głowy kości udowej.
Wartością graniczną jest 0,3. Przyjmuje się, że u psów z wartością wskaźnika rozwarcia poniżej 0,3 nie rozwija
się DSB.
Metoda DAR
Pozwala ona na ocenę ilościową i jakościową grzbietowego brzegu panewki stawu biodrowego psa.
Oceniany jest:
- wygląd grzbietowego brzegu panewki,
- obecność/brak osteofitów wzdłuż opisywanej krawędzi panewki oraz dostępnej części szyjki
kości udowej
- obecność/brak wypełnienia dołu panewki,
- dopasowanie głowy kości udowej i panewki.
 
Dodatkowe metody oceny radiologicznej stawów biodrowych
- Metoda DLS (dorsolateral subluxation)
- Metoda brzuszno-grzbietowa "na żabę" ("frog leg" view)
- Metoda brzuszno-grzbietowa z użyciem klina (wedge view)
- Metoda Flückigera
Badania obrazowe (usg)
Zalety badania ultrasonograficznego stawów biodrowych psów:
- badanie nieinwazyjne
- ukazujące elementy chrzęstne stawu
- wiek badania zwierząt - optymalny wiek szczeniąt 2-4
tygodnie życia
- brak konieczności zabezpieczenia anestezjologicznego do
badania
- możliwość wielokrotnego powtarzania badania
Sposób wykreślania kąta alfa
 
Wartość graniczna kąt alfa = 60°
Dysplazja stawu łokciowego (ED)
ED - uwarunkowana genetycznie, odziedziczalna choroba stawów łokciowych, występująca u młodych psów ras dużych, szybko rosnących
Rasy psów zagrożone ED
- Chow Chow
- Rottweiler
- Berneński pies pasterski
- Golden Retriver
- Labrador Retriver
- Nowofunland
- Shar-pei
- ON
- American Staffordshire Terier
- Buldog amerykański
- Bloodhound
- Seter angielski
- Mastiff
- Bullmastiff
- Springer spaniel angielski
ED - jest wspólną nazwą trzech jednostek chorobowych:
- Izolowany wyrostek łokciowy (UAP)
- Izolowany wyrostek wieńcowy przyśrodkowy (FCP)
- Osteochondroza kłykcia kości ramiennej (OCD)
Rozpoznawanie ED
- Wywiad - predyspozycje rasowe i wiekowe
- Badanie kliniczne - w ruchu i po zastosowaniu znieczulenia
- Badanie radiologiczne - powinno być w znieczuleniu, w 3 pozycjach badanej kończyny
Objawy kliniczne ED
- Kulawizna przedniej kończyny
- Obrzęk stawu łokciowego lub jego zgrubienie
- Odstawianie łokcia na zewnątrz ze zrotowaniem palców na bok
- Ostrożne wstawanie i kładzenie się
- Sztywny chód, krótki wykrok
- Niechęć do ruchu, problemy z poruszaniem się po dłuższym odpoczynku
Staw łokciowy - obraz prawidłowy
 
Izolowany wyrostek łokciowy (UAP)
Przyczyny:
- osteochondroza
- uraz
Objawy rtg:
- Linia przejaśnienia odpowiadająca miejscu oddzielenia wyrostka od guza
łokciowego
- Pojawianie się osteofitów będących wyrazem zmian zwyrodnieniowych
- Odczyn sklerotyczny w rzucie jamy szpikowej kości łokciowej
Izolowany wyrostek wieńcowy kości łokciowej (FCP)
- Najczęstrze schorzenie zaliczane do ED
- Występuje jedno lub obustronnie
- Wiek psów 8-10 m-cy
- Często razem z OCD
- Przyczyną jest najczęściej osteochondroza
Objawy rtg:
- Zatarcie zarysu wyrostka wieńcowego przyśr.
- Deformacja, powiększenie zarysu wyrostka
- Widoczny izolowany fragment kostny
- Zmiany zwyrodnieniowe w stanie przewlekłym
Osteochondroza kłykcia kości ramiennej(OCD)
Objawy rtg:
- Ubytek cienia kości na kłykciu przyśrodkowym kości ramiennej
- Czasem oddzielony fragment kostny
- Poszerzenie szpary stawu łokciowego
- Zmiany wytwórcze w stanach przewlekłych
Tomografia komputerowa (TK)
Stosowana w celu rozstrzygnięcia przypadków wątpliwych izolacji poszczególnych wyrostków, zwłaszcza FCP, wraz z możliwością uwidocznienia zmian o charakterze osteochondrozy
|
